tuỳ nghi
Định nghĩa
- Tính từ:
- Tự do quyết định theo ý mình, không bị ràng buộc bởi quy tắc hay điều kiện cụ thể: "tuỳ nghi" chỉ hành động hoặc thái độ cho phép một người tự chọn cách làm phù hợp nhất với hoàn cảnh mà không cần tuân theo một khuôn mẫu bắt buộc nào.
- Linh hoạt, không cố định: "tuỳ nghi" cũng được dùng để mô tả cách thức thực hiện có thể thay đổi theo tình huống, không nhất thiết phải giống nhau.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Anh ấy được quyền tuỳ nghi quyết định thời gian làm việc. (Anh ấy có thể tự chọn giờ làm mà không cần xin phép.)
- Các em học sinh có thể tuỳ nghi chọn đề tài cho bài thuyết trình. (Các em được tự do lựa chọn chủ đề theo ý thích.)
- Trong cuộc họp, mọi người có thể tuỳ nghi phát biểu ý kiến. (Mọi người không bị giới hạn về thời gian hoặc nội dung khi nói.)
Các cách sử dụng nâng cao
"tuỳ nghi định đoạt": tự do quyết định mọi việc theo ý mình, thường dùng trong bối cảnh pháp lý hoặc hành chính.
- Người đứng đầu được tuỳ nghi định đoạt ngân sách dự án. (Người lãnh đạo có toàn quyền phân bổ tiền theo đánh giá của mình.)
"nguyên tắc tuỳ nghi": nguyên tắc cho phép linh hoạt trong cách thực hiện, trái với nguyên tắc bắt buộc.
- Luật này áp dụng nguyên tắc tuỳ nghi, không bắt buộc tất cả doanh nghiệp phải làm giống nhau. (Luật cho phép các doanh nghiệp tự chọn cách thực hiện phù hợp.)
Biến thể và từ gần giống
Tuỳ ý (tính từ): cũng mang nghĩa tự do quyết định, nhưng thường dùng trong ngữ cảnh thân mật hơn.
- Bạn có thể tuỳ ý chọn món ăn trong thực đơn. (Bạn được tự do chọn món theo sở thích.)
Tự do (tính từ): không bị hạn chế, nhưng rộng hơn "tuỳ nghi" vì không chỉ về quyết định mà còn về hành động.
- Ở đây, mọi người được tự do đi lại. (Không ai ngăn cản việc di chuyển.)
Từ đồng nghĩa
- Linh động: có thể thay đổi theo tình huống.
- Chủ động: tự mình quyết định mà không cần sự can thiệp từ bên ngoài.
- Tự quyết: tự đưa ra quyết định cho bản thân.
Thành ngữ liên quan
- "tuỳ nghi xử lý": tự quyết định cách giải quyết vấn đề trong phạm vi cho phép.
- Khi gặp sự cố, nhân viên được tuỳ nghi xử lý theo tình huống. (Nhân viên có thể tự chọn cách khắc phục mà không cần chờ lệnh.)